Over de geschiedenis van de Valkenswaardse beiaard (6)
Evert Meijs
Over de klank die een klok van de beiaard voortbrengt, valt heel veel te zeggen. Zodra de hamer of de klepel de klok doet trillen, ontstaat niet één maar meerdere tonen. De laagste noemen we de grondtoon. Het opmerkelijke is, dat als je een klok aanslaat en je loopt er omheen, op vier plaatsen de geluidssterkte van de grondtoon minimaal is en op vier andere plaatsen maximaal.
Behalve de grondtoon produceert de klok ook boventonen. Deze klinken anders dan dat mensen gewend zijn. Daardoor wordt wel eens gezegd dat de beiaard vals klinkt. De meeste beiaardklokken zijn in de gieterij gestemd. In Monnickendam echter hangt een beiaard met zeer oude klokken (1595-1597) die in die tijd nog niet gestemd waren. Het echte stemmen werd pas een halve eeuw later uitgevonden door de gebroeders Hemony.
Bij het gieten van een klok is het niet alleen belangrijk dat de toonhoogte zuiver is, maar ook dat de klok lang genoeg kan uitklinken. En bij de beiaard mag de ene klok niet extra sterk klinken ten opzichte van de andere klok. Door dat alles wordt een klok soms wel een gecompliceerde trillingsbron genoemd en is natuurkundige wijsheid nodig om de klok op een juiste wijze te gieten.